Λεξικό Βορειοηπειρωτικής Διαλέκτου
(Χωριό Ζερβάτι)
| 401 | μαντάτο | = | ανίκανος άνθρωπος, χαζός, αδυνατει να διεκπαιρεώσει | ||||||
| οποιαδήποτε εργασία | |||||||||
| 402 | μαντέμι | = | χώρος απ' τον οποίο προμηθευόμαστε πέτρες. Επίπονη διαδικασία | ||||||
| το άνοιγμα του μαντεμιού. | |||||||||
| 403 | μαντζάνα | = | μελιντζάνα | ||||||
| 404 | μαντζάνας | = | μυταράς | ||||||
| 405 | μαντζάτο | = | αποκαλείτε συνήθως το ισόγειο διπλόπατου σπιτιού. | ||||||
| 406 | μαξούς | = | επίτηδες | ||||||
| 407 | μαραγκιασμένο | = | μαραμένο | ||||||
| 408 | μαραγκούλα | = | μαραμένο σύκο | ||||||
| 409 | μαργομένος | = | κοιμισμένος, μαγεμένος | ||||||
| 410 | μαρκιέμαι | = | μοιρικάζομαι | ||||||
| 411 | μασιά | = | σπάτουλα που χρησιμοποιείται για να βγάζουμε τα ψωμιά | ||||||
| απ' το φούρνο | |||||||||
| 412 | μασκαράς | = | παλιάνθρωπος | ||||||
| 413 | μασκαρόλογα | = | χυδαία λόγια | ||||||
| 414 | μάστα | = | μάζεψέ τα | ||||||
| 415 | μαστάκι | = | ακρίδα | ||||||
| 416 | μαστάρια | = | ο μαστός της αγελάδας ή της γίδας | ||||||
| 417 | μαστίτσιο | = | ψαρόκολλα | ||||||
| 418 | μαστραπάς | = | κανάτα για νερό | ||||||
| 419 | ματαράς | = | δοχείο για μεταφοραά υγρών | ||||||
| 420 | ματούφας | = | 1.ακούρευτος 2.ηλικιωμένος | ||||||
| 421 | ματσιαλάω | = | μασάω | ||||||
| 422 | ματσί | = | γατάκι | ||||||
| 423 | μαυλώ | = | καλώ τα κατοικίδια ζώα | ||||||
| 424 | μαύρος | = | κακομοίρης | ||||||
| 425 | μελοπαρμένο | = | άμυαλο | ||||||
| 426 | μελοχαμένο | = | μελό(=μυαλό) – χαμένο | ||||||
| 427 | μέντζα | = | μαγειρίο | ||||||
| 428 | μερμάγκα | = | αράχνη | ||||||
| 429 | Μήτσης | = | υποκ. του Δημήτρη | ||||||
| 430 | μηχανή | = | 1)αυτοκίνητο, 2) ξύστρα | ||||||
| 431 | Μίγια | = | υποκ. της Ευθυμίας | ||||||
| 432 | μιλικόκι | = | άγριος καρπός-μικροσκοπικός-δέντρου (φαγώσιμος) | ||||||
| 433 | Μίλτης | = | υποκ. του Μιλτιάδης | ||||||
| 434 | μιντέρι | = | καναπές | ||||||
| 435 | μιντζίρι | = | περίεργο | ||||||
| 436 | Μίχος | = | υποκ. του Μιχάλη | ||||||
| 437 | μο | = | ω, (κλητική) | ||||||
| 438 | μολιά | = | βρισιά, μολυσμένος, βρώμικος | ||||||
| 439 | μοτόρι | = | μηχανή | ||||||
| 440 | μότσι | = | βαριεστημένος | ||||||
| 441 | μουαμπέτι | = | κουβέντα, συζήτηση | ||||||
| 442 | μούκας | = | 1.ακαμάτης, οκνηρός 2.παιχνίδι όπου ο παίκτης καλείται να ρίξει | ||||||
| (να «πάρει») ένα πετρινο κομματάκι(«μούκας») όπου είναι τοποθετημένα κέρματα | |||||||||
| 443 | μουμούδι | = | οκνηρός | ||||||
| 444 | μούρες | = | βατόμουρα | ||||||
| 445 | μουρούζικο | = | χαμηλοβλεπών | ||||||
| 446 | μουσαμάς | = | ναϋλον | ||||||
| 447 | μούσγκωσε | = | νύχτωσε | ||||||
| 448 | μούσγκωσε | = | νύχτωσε | ||||||
| 449 | μουσουμπέτικο | = | 1.ο έχων τάσεις προς ανάπτυξη βεντέντας, 2.καρφώνει πισώπλατα | ||||||
| 450 | μουστερής | = | πελάτης | ||||||
| 451 | μουτεύω | = | 1.μαδάω, 2. νικάω (μεταφ.) | ||||||
| 452 | μουτρούνα | = | 1. αγκαθωτό χόρτο που το τρώνε οι αγελάδες 2. χοντρή γυναίκα | ||||||
| 453 | μουτσιάλα | = | πλημμύρα | ||||||
| 454 | μπαϊρι | = | μεγάλη ζέστη του καλοκαιριού | ||||||
| 455 | μπακούλα | = | μικρό σακκί | ||||||
| 456 | μπάλα | = | κούτελο | ||||||
| 457 | μπαλιάσης | = | με ασπρόμαυρες βούλες | ||||||
| 458 | μπαλίκο | = | ονομα για σκύλους | ||||||
| 459 | μπάλιος | = | ονομα για σκύλους | ||||||
| 460 | μπάμπο | = | γριά | ||||||
| 461 | μπανταλομάρες | = | ανοησίες | ||||||
| 462 | μπαρμπούνια | = | φασολάκια | ||||||
| 463 | μπαρτσολέτα | = | ανέκδοτα | ||||||
| 464 | μπάσι | = | στενόμακρο ξύλινο κάθισμα για πολλά άτομα | ||||||
| 465 | μπαστί | = | μπάσταρδο | ||||||
| 466 | μπάστι | = | στοίχημα | ||||||
| 467 | μπατανία | = | κουβέρτα | ||||||
| 468 | μπαφίλι | = | τενεκές | ||||||
| 469 | μπέης | = | γαιοκτήμονας | ||||||
| 470 | μπέϊκα | = | πρόβατο με πρόσωπο άσπρο | ||||||
| 471 | μπέλλο | = | κάτασπρα μαλλιά | ||||||
| 472 | μπέμπα | = | παιχνίδι της τράπουλας | ||||||
| 473 | μπεξής | = | φύλακας | ||||||
| 474 | μπερμπετσούλης | = | αδύναμος σωματικά και οικονομικά | ||||||
| 475 | μπερούτσα | = | μάλλινο επανωφόρι | ||||||
| 476 | Μπία | = | υποκ. της Ολυμπίας | ||||||
| 477 | Μπίλια | = | υποκ. της Ελπίδας | ||||||
| 478 | μπίμι | = | εύσωμος άνθρωπος, όνομα γουρουνιών | ||||||
| 479 | μπιμπίκι | = | είδος κουδουνιού | ||||||
| 480 | μπίμτσα | = | υπόγειο (για συντήρηση ευπαθών τροφίμων) | ||||||
| 481 | μπινιώτα | = | κατσαρόλα | ||||||
| 482 | μπιντόνι | = | δοχείο για μεταφορά υγρών | ||||||
| 483 | μπιρπίλι | = | σφυρίχτρα | ||||||
| 484 | μπίστα | = | ουρά | ||||||
| 485 | μπιστικάλι | = | αλογοουρά | ||||||
| 486 | μπίτισε | = | τελείωσε | ||||||
| 487 | μπιτισμένο | = | καημένος, κακόμοιρος | ||||||
| 488 | μπιτσιλιάκος | = | σκορπιός | ||||||
| 489 | μπιτσιμισούζικο | = | βλ. σουισούζικο | ||||||
| 490 | μπιχλιμπίδια | = | μικροπράγμτα, στολίδια, ή και ψεύτικα κοσμήμτα | ||||||
| 491 | μπλέτσωσα | = | χώρτασα | ||||||
| 492 | μπογκάτσα | = | γλυκό ψωμί | ||||||
| 493 | μπόγλικο | = | μπόλικο, άφθονο | ||||||
| 494 | μποκανίκια | = | δώρο για το νεογέννητο | ||||||
| 495 | μπολεύω | = | μετατρέπω ένα δέντρο σε άλλο | ||||||
| 496 | μπόλι | = | το σημείο στο οποίω γίνεται το μπόλεμα | ||||||
| 497 | μπόλια | = | βρασμένο καλαμπόκι | ||||||
| 498 | μπομπότα | = | ψωμί από καλαμπόκι | ||||||
| 499 | μπονόρα | = | αυγή, ξημέρωμα | ||||||
| 500 | μποντίλια | = | μπουκάλα | ||||||
| 501 | μπόρτζι | = | χρέος | ||||||
| 502 | μπόσικο | = | κενό, ελλειπή | ||||||
| 503 | μπότι | = | δοχείο προς τήρηση πόσιμου νερού | ||||||
| 504 | μπουζέλης | = | με μεγάλα χείλη | ||||||
| 505 | μπούζια | = | χείλη | ||||||
| 506 | μπουζκούκι | = | κραγιόν | ||||||
| 507 | μπουκέρι | = | πολυβολείο | ||||||
| 508 | μπούλα | = | προστατευτικό για το κεφάλι απ' τον ήλιο | ||||||
| 509 | μπουμπουνάω | = | 1.βροντάω 2.λέω άτοπα λόγια ή κουβέντες | ||||||
| 510 | μπουνταλάς | = | βλάκας | ||||||
| 511 | μπούντενα | = | πήλινη στάμνα | ||||||
| 512 | μπουρέκι | = | πίτα | ||||||
| 513 | μπουρμπούτσαλα | = | κόκκινοι καρποί της γλογγιάς | ||||||
| 514 | μπουσιουλίκα | = | καρπός δέντρου που χρησιμοποιείται και για παιχνίδι | ||||||
| 515 | μπούτσι | = | καλό | ||||||
| 516 | μπούτσιρο | = | ωραίο | ||||||
| 517 | μπουφές | = | σύνθετο | ||||||
| 518 | μπουχάρι | = | ο εσωτερικός χώρος του τζακιού, που βάζουμε τα ξύλα | ||||||
| 519 | μπρούσια | = | θράκα | ||||||
| 520 | μπρουχαλέτσικο | = | άτομο ευάλωτο στις αρρώστιες, που συχνά βήχει | ||||||
| 521 | μύλος | = | μηχάνημα αλέσματος καφέ | ||||||
| 522 | μυρίορυμο | = | κακόμοιρο | ||||||
| 523 | Νάκος | = | υποκ. του Νικόλα και του Γιάννη | ||||||
| 524 | ναπολιόνι | = | παλιό εκατοστάρικο | ||||||
| 525 | Νάσιος | = | υποκ. του Θανάση | ||||||
| 526 | Νάστα | = | υποκ. της Αναστασίας | ||||||
| 527 | Νάτσης | = | υποκ. του Θανάση, | ||||||
| 528 | ναύτα | = | νεύτη | ||||||
| 529 | νεφτήρα | = | φορητός νηπτήρας | ||||||
| 530 | νίλα | = | ζόρι | ||||||
| 531 | νιογλεντζιές | = | άτομο, νεαρής ηλικίας, που του αρέσει και ξέρει να γλεντάει. | ||||||
| 532 | νοματέοι | = | άτομα | ||||||
| 533 | νταβιτζής | = | αυτός που κάνει κουμάντο | ||||||
| 534 | νταγιάκι | = | μεταφ. δαρμός, "ξύλο" | ||||||
| 535 | ντάκος | = | κριός | ||||||
| 536 | νταλάκι | = | δηλητήριο | ||||||
| 537 | νταμάσκο | = | κάλλυμα καναπέδων | ||||||
| 538 | ντάμπαρο | = | ορθάνοιχτα | ||||||
| 539 | νταμπίνα | = | κοπάνι σταφύλι | ||||||
| 540 | νταμπλάς | = | 1.ηλίθιος 2.μεγάλη έκπληξη (μεταφ.) | ||||||
| 541 | νταμπούκι | = | «ψόφιος» | ||||||
| 542 | ντανταρούκι | = | τσαμπουκάς, ψευτόμαγκας | ||||||
| 543 | νταούλας | = | ξεροκέφαλος [έχει το κεφάλι σαν το νταούλι] | ||||||
| 544 | ντασκί | = | φυλακτό | ||||||
| 545 | ντάτσο | = | αυτός που έχει ξυρισμένο κεφάλι | ||||||
| 546 | νταψιά | = | πέσιμο | ||||||
| 547 | ντεκοράτο | = | παράσημο | ||||||
| 548 | ντελικάτο | = | ευαίσθητο | ||||||
| 549 | ντενεκούλι | = | ποταπός | ||||||
| 550 | ντεντές | = | τεμπέλης | ||||||
| 551 | ντέπος | = | αποθήκη | ||||||
| 552 | ντερβένι | = | κεντρικός δρόμος | ||||||
| 553 | ντερζί | = | κακόμοιρος, καημένος | ||||||
| 554 | ντερμπεντέρης | = | ανοικοκύρευτος | ||||||
| 555 | ντερτιλής | = | μερακλής | ||||||
| 556 | ντεψί | = | ταψί | ||||||
| 557 | ντιβέτσι | = | κουζινικό σκεύος, μικρό ταψί | ||||||
| 558 | Ντίνης | = | υποκ. του Κωνσταντίνου | ||||||
| 559 | ντίου ντάου | = | παιδικό (επικίνδυνο) παιχνίδι | ||||||
| 560 | ντίπου | = | καθόλου | ||||||
| 561 | ντίπυ | = | τελείως | ||||||
| 562 | ντότι | = | εύκολα (πχ δεν μπόρεσα ντότι να πάω) | ||||||
| 563 | ντουγραμάς | = | 1.σανίδα 2.αμόρφωτος («… είναι ντουγραμάς…») | ||||||
| 564 | ντουμάνι | = | έντονος καπνός | ||||||
| 565 | ντουμπετσιάζω | = | δέρνω | ||||||
| 566 | ντουμπίτσι | = | ξυλοδαρμός | ||||||
| 567 | ντουντούνα | = | σκληρό φύλλο χλωρού κρεμμυδιού-φορέας του σπόρου του | ||||||
| 568 | ντουφεκισμένος | = | κακόμοιρος | ||||||
| 569 | ντούφι | = | ιδιοτροπία | ||||||
| 570 | ντραγκατζίκα | = | καραβάνα φαγητού | ||||||
| 571 | ντρεβενίτσα | = | δοχείο νερού | ||||||
| 572 | Ντρέκος | = | υποκ. του Αντρέας | ||||||
| 573 | ντριμόνι | = | σουρωτήρι (μεταφ.) | ||||||
| 574 | ντρουμπέκι | = | ξύλινο δοχείο για αποβουτήρωση γάλακτος | ||||||
| 575 | ξάχαλο | = | όχι ιδιαίτερα ικανό άτομο | ||||||
| 576 | ξαχλιάζω | = | διασκεδάζω | ||||||
| 577 | ξεβεντιάζω | = | δοκιμάζω | ||||||
| 578 | ξεθρεμίζω | = | αποδυναμώνω | ||||||
| 579 | ξεθώνισε | = | χάζεψε | ||||||
| 580 | ξεκάλτσωτος | = | ξυπόλυτος | ||||||
| 581 | ξελαμνώνω | = | ξεγυμνώνω | ||||||
| 582 | ξελαφιάζω | = | ξεκουφαίνω | ||||||
| 583 | ξεμπινιάρικο | = | αλήτης | ||||||
| 584 | ξεπαστρεύω | = | καθαρίζω, αποδεκατίζω | ||||||
| 585 | ξεσυνέρεια | = | ανταγωνισμός | ||||||
| 586 | ξεφάλωτη | = | γυναίκα χωρίς μαντήλι στο κεφάλι | ||||||
| 587 | ξιάω | = | ξύνω | ||||||
| 588 | ξίγκι | = | λίπος | ||||||
| 589 | ξίκι | = | περριτό, μη θεμιτό («…δεν το θέλω, να μου γίνει ξίκι…») | ||||||
| 590 | ξιούρας | = | αλλοπαρμένος | ||||||
| 591 | ξοδικιά | = | ξωτικό (συνήθως γυναικείας μορφής) | ||||||
| 592 | ξόδρεμα | = | στραβοκατάπωση | ||||||
| 593 | ξολαλάω | = | λέω αηδίες | ||||||
| 594 | ξόμπλι | = | περιέργως ηλίθιος, εκτός τόπου και χρόνου | ||||||
| 595 | ξυλοκρέββατο | = | φορείο | ||||||
| 596 | οβίρα | = | σημείο σε ποταμό που σε παρασύρει προς τα μέσα | ||||||
| 597 | οβορός | = | τοίχος | ||||||
| 598 | οκάρα | = | δοχείο φύλαξης υγρών | ||||||
| 599 | Όνι | = | υποκ. της Ερμιόνης | ||||||
| 600 | όντας | = | όταν | ||||||
Με πλήρη σεβασμό στους συγχωριανούς μας, στις ρίζες, τη σημασία και την έννοια των παραπάνω λέξεων!