Λεξικό Βορειοηπειρωτικής Διαλέκτου
(Χωριό Ζερβάτι)
1 |
αγάς |
= |
γαιοκτήμονας |
|||||
2 |
αγγάρι |
= |
χώρος αποθήκευσης |
|||||
3 |
αγγειό |
= |
κουζινικό σκεύος |
|||||
4 |
αγγίδα |
= |
παρανυχίδα |
|||||
5 |
αγγούρι |
= |
πεπόνι |
|||||
6 |
αγιόκλιμα |
= |
διακοσμητικό φυτό |
|||||
7 |
αγκούσα |
= |
φούσκωμα του στομαχιού |
|||||
8 |
αγναντεύω |
= |
κοιτάζω μακριά |
|||||
9 |
αγριάδα |
= |
είδος φυτού |
|||||
10 |
αγρίλι |
= |
άγρια ελιά |
|||||
11 |
Αη Δημήτρης |
= |
Οκτώβριος |
|||||
12 |
αλάργα |
= |
μακριά |
|||||
13 |
αλατουριασμένος |
= |
μπερδεμένος, χαμένος |
|||||
14 |
Αλέξω |
= |
υποκ. της Αλεξίας ή της Αλεξάνδρας |
|||||
15 |
αλησίβα |
= |
μίγμα από στάχτη και νερό για πλύσιμο ρούχων. |
|||||
16 |
αλλιώτικα |
= |
διαφορετικά |
|||||
17 |
αλουπού |
= |
αλεπού |
|||||
18 |
Αλωνάρης |
= |
Ιούλιος |
|||||
19 |
αμπάρι |
= |
ντουλάπι τοίχου που χρησιμοποιείται για τη διατήρηση σιτιρών |
|||||
20 |
αμπουλάντσα |
= |
ασθενοφόρο, ιατρείο |
|||||
21 |
ανάριεψε |
= |
αραίωσε |
|||||
22 |
ανάριο |
= |
αραιό |
|||||
23 |
ανατσιριεύομαι |
= |
σιχαίνομαι |
|||||
24 |
ανεργιάζεσαι |
= |
ονειρεύεσαι |
|||||
25 |
Άνθη |
= |
υποκ. της Μαριάνθης |
|||||
26 |
ανταμώνω |
= |
συνανταώ |
|||||
27 |
άντζα |
= |
γάμπα |
|||||
28 |
αντίκρυ |
= |
απέναντι |
|||||
29 |
αντιρούτζιο |
= |
αντισκουριακό |
|||||
30 |
αντραϊδα |
= |
άγριο φυτό |
|||||
31 |
αντράλια |
= |
ζάλη |
|||||
32 |
Αντριάς |
= |
Δεκέμβριος |
|||||
33 |
αντρόενο |
= |
ζευγάρι |
|||||
34 |
Αξιάρχης |
= |
Νοέμβριος |
|||||
35 |
απαλό |
= |
το πίσω μέρος του κεφαλιού |
|||||
36 |
απητόρες |
= |
προηγουμένως |
|||||
37 |
απίδια |
= |
αχλάδια |
|||||
38 |
αποσταίνω |
= |
κουράζομαι |
|||||
39 |
αραντζάτα |
= |
αναψυκτικό |
|||||
40 |
αργανιάζω |
= |
δέρνω |
|||||
41 |
αρεντεύω |
= |
τρέχω |
|||||
42 |
άρκα |
= |
τελάρο |
|||||
43 |
άρμη |
= |
αλατισμένο νερό για την συντήρηση του τυριού |
|||||
44 |
αρμούνια |
= |
συμβουλή |
|||||
45 |
αρσίκης |
= |
λεβέντης |
|||||
46 |
αρτζής |
= |
γύφτος |
|||||
47 |
αστάκι |
= |
καλαμπόκι |
|||||
48 |
αστάρι |
= |
φόδρα |
|||||
49 |
αστόχησα |
= |
ξέχασα |
|||||
50 |
αστραπούτσκαρος |
= |
δηλώνει μεγάλη έκπληξη, συνήθως αρνητική. |
|||||
51 |
ατζιαμής |
= |
άπειρος, πρωτάρης |
|||||
52 |
ατλάζι |
= |
μετάξι |
|||||
53 |
ατομπούζι |
= |
λεωφορείο |
|||||
54 |
αφόντες |
= |
από τότε |
|||||
55 |
αφουγκράζομαι |
= |
ακούω, παρακολουθώ μια συζήτηση |
|||||
56 |
Άφρω |
= |
υποκ. της Αφροδίτης |
|||||
57 |
αφτού |
= |
εκεί «… βάλε το αφτού…» |
|||||
58 |
αχαμνά |
= |
τα γεννητικά όργανα του άνδρα |
|||||
59 |
αχούρι |
= |
καλύβα |
|||||
60 |
Βάγγος |
= |
υποκ. του Βαγγέλη |
|||||
61 |
βακούφι |
= |
εκκλησάκι |
|||||
62 |
βάκρο |
= |
πρόβατο με πρόσωπο μαύρο |
|||||
63 |
βαλέρα |
= |
μεγάλο βαρέλι |
|||||
64 |
Βάνθω |
= |
υποκ. της Ευανθίας |
|||||
65 |
βαρόλο |
= |
φόρμα εργασίας με τιράντες |
|||||
66 |
Βάσος |
= |
υποκ. του Βασίλη |
|||||
67 |
βάτα |
= |
θάμνοι |
|||||
68 |
βέ |
= |
βρε |
|||||
69 |
βελέντζα |
= |
φλοκάτη |
|||||
70 |
βελόνια του κούκου |
= |
φυτό με καρπούς σαν βελόνα |
|||||
71 |
βερβερίτσα |
= |
σκίουρος |
|||||
72 |
βερβετσέλης |
= |
πειραχτήρι |
|||||
73 |
βετούλι |
= |
κατσίκα ενός έτους |
|||||
74 |
βετούρα |
= |
αυτοκίνητο |
|||||
75 |
βίντσι |
= |
γερανός |
|||||
76 |
βλαστερό |
= |
ξύλινη σφραγίδα για το αντίδωρο |
|||||
77 |
βόζα |
= |
μεγάλο βαρέλι για αποθήκευση νερού |
|||||
78 |
βολά |
= |
φορά |
|||||
79 |
βολιέμαι |
= |
προσδιορίζομαι |
|||||
80 |
βούζια |
= |
είδος φυτού με σκούρο μωβ ανθό. |
|||||
81 |
βουλτιά |
= |
κόπρανα ζώου |
|||||
82 |
βουρκόλακας |
= |
βρυκόλακας |
|||||
83 |
βουρλός |
= |
τρελός |
|||||
84 |
βρακανίδες |
= |
άγρια χόρτα φαγώσιμα |
|||||
85 |
βρυσσάει |
= |
πηγάζει |
|||||
86 |
βυζορούτι |
= |
σουτιέν (σπάνια χρησιμοποιείται) |
|||||
87 |
γαίμα |
= |
αίμα |
|||||
88 |
Γάκης |
= |
υποκ. του Γιώργου |
|||||
89 |
γαλάρα |
= |
ζώο την περίοδο μετά τη γέννα |
|||||
90 |
γάστρα |
= |
1)μαγειρικό σκεύος, 2) γλυκό από ζύμη |
|||||
91 |
Γγέλης |
= |
υποκ.του Βαγγέλη |
|||||
92 |
γέγα |
= |
γίδα |
|||||
93 |
γιάννικας |
= |
πασχαλίτσα |
|||||
94 |
Γιαννούλα |
= |
υποκ. της Ιωάννας |
|||||
95 |
γιαργούτι |
= |
γιαούρτι |
|||||
96 |
γιαργουτόσπορος |
= |
γιαούρτι που χρησιμοποιείται για να πήξει το γάλα |
|||||
97 |
γιατάκι |
= |
πάπλωμα |
|||||
98 |
γινάτεψα |
= |
νευρίασα |
|||||
99 |
γιόντζι |
= |
τριφύλλι |
|||||
100 |
γιοργάνι |
= |
πάπλωμα |
|||||
101 |
γιούκι |
= |
η προίκα της νύφης |
|||||
102 |
Γιώτης |
= |
υποκ. του Παναγιώτη |
|||||
103 |
γκάβαλα |
= |
κόπρανα ζώου (αλόγου, γαϊδάρου) |
|||||
104 |
γκαβλιόρικο |
= |
τυφλός (μειονεκτικά) |
|||||
105 |
γκαβόσκυλο |
= |
τυφλός (μειονεκτικά) |
|||||
106 |
γκάγγος |
= |
ωραίος |
|||||
107 |
γκάγκα |
= |
ηλίθια |
|||||
108 |
γκαζέρα |
= |
μαγειρικο σκεύος που λειτουργει με πετρελαιο |
|||||
109 |
γκαζέρμα |
= |
αποθήκη, κυρίως στρατιωτικού υλικού |
|||||
110 |
γκαζερό |
= |
δοχείο μεταφοράς πετρελαίου για τη γκαζέρα |
|||||
111 |
γκάζι |
= |
πετρέλαιο |
|||||
112 |
γκαζιά |
= |
δέντρο του οποίου οι καρποί τρώγονται |
|||||
113 |
γκάζια |
= |
ο καρπός της γκαζιάς |
|||||
114 |
γκαζντάρι |
= |
μικρό σπιτάκι (περιφρονητικά) ή αποθήκη |
|||||
115 |
γκαίμια |
= |
τα σκοινιά με τα οποία οδηγούμε το άλογο |
|||||
116 |
γκαλίτσι |
= |
αρπακτικό (π.χ. τσακάλι) |
|||||
117 |
γκαμπέλης |
= |
γύφτος |
|||||
118 |
γκαντιφές |
= |
κοτλέ |
|||||
119 |
γκάρα |
= |
αγώνας δρόμου |
|||||
120 |
γκαρνέτο |
= |
κλαρίνο |
|||||
121 |
γκάχας |
= |
βλάκας |
|||||
122 |
γκέτες |
= |
καλσόν |
|||||
123 |
γκίζα |
= |
τυροκομικό προϊόν |
|||||
124 |
γκιζεράω |
= |
τριγυρνάω |
|||||
125 |
γκιόκσι |
= |
στήθος |
|||||
126 |
γκιούμι |
= |
δοχείο μεταφοράς νερού |
|||||
127 |
γκλαβανή |
= |
καταπακτή |
|||||
128 |
γκλαμπόφτης |
= |
αφτιάς |
|||||
129 |
γκλάφας |
= |
βλάκας, ηλίθιος |
|||||
130 |
γκλιγκάτσα |
= |
φυτό με έντονη δυσοσμία |
|||||
131 |
γκογκοζιάρες |
= |
κόκκινες πιπεριές τουρσί |
|||||
132 |
γκολφ |
= |
ζιβάγγο |
|||||
133 |
γκομπίλας |
= |
άκομψος |
|||||
134 |
γκομπλίτσα |
= |
δοχείο στο οποίο πίνουν νερό τα γουρούνια, |
|||||
αποκαλούμε έτσι και τους κεφάλες |
||||||||
135 |
γκόπι |
= |
αποκαλείτο έτσι το αιδοίο |
|||||
136 |
γκορόμηλα |
= |
άγρια μήλα |
|||||
137 |
γκόρτσα |
= |
άγρια αχλάδια |
|||||
138 |
γκορτσοκέφαλος |
= |
αυτός που έχει λεπτό λαιμό |
|||||
139 |
γκορτσολέμης |
= |
αυτός που έχει λεπτό λαιμό |
|||||
140 |
γκουγκούσης |
= |
μοναχικός |
|||||
141 |
γκουγκουφτού |
= |
είδος πουλιού (πήρε τ’ όνομά του από τον ήχο του) |
|||||
142 |
γκουζινιέτα |
= |
ρουλεμαν |
|||||
143 |
γκουμένης |
= |
όνομα για σκύλους |
|||||
144 |
γκούντουλα τα μπίντιλα |
= |
κατρακυλιζόμενο |
|||||
145 |
γκουντουλιάρα |
= |
επιφάνεια σχετικά λείων βράχων με θετική κλίση προς |
|||||
το έδαφος |
||||||||
146 |
γκούσια |
= |
το σημείο κάτω απ 'το σιαγόνι |
|||||
147 |
γκουστουρίτσα |
= |
σαύρα |
|||||
148 |
γκουτζέλι |
= |
σπιτόσκυλο |
|||||
149 |
γκριλώνω |
= |
γουρλώνω |
|||||
150 |
γκριμάδι |
= |
συντρίμμι |
|||||
151 |
γκριμπάτσι |
= |
υπερβολικό «ξύλο» |
|||||
152 |
γκριμπόνα |
= |
μεγάλη τρύπα |
|||||
153 |
γκριμπούνι |
= |
χοντροκέφαλος, ισχυρογνώμων. |
|||||
154 |
γλέντι |
= |
πανυγήρι, συνεστίαση |
|||||
155 |
γλίστρα |
= |
σκουλήκι της γης |
|||||
156 |
γλογγιά |
= |
αγκαθοτώς θάμνος |
|||||
157 |
γλούπος |
= |
στόμιο |
|||||
158 |
γνέθω |
= |
στρίβω με τα δάχτυλα το μαλλί μετατρέποντας το σε νήμα |
|||||
159 |
Γόλης |
= |
υποκ. του Γρηγόρη |
|||||
160 |
γομαράγκαθο |
= |
φυτό με αγκάθια που τρώγεται απ' τα γαϊδούρια |
|||||
161 |
Γόνη |
= |
υποκ. της Αντιγόνης |
|||||
162 |
γούβα |
= |
τρύπα στη γη |
|||||
163 |
γούρα |
= |
λακούβα |
|||||
164 |
γουργιατό |
= |
ουρλιαχτό |
|||||
165 |
γουργούλι |
= |
πειραχτήρι |
|||||
166 |
γράδα |
= |
μοίρες |
|||||
167 |
γρέντα |
= |
στύλος (συνήθως ξύλινος) |
|||||
168 |
γρίβας |
= |
σταχτί άλογο |
|||||
169 |
γρουμπάλι |
= |
σβώλος |
|||||
170 |
γυρέυω |
= |
1)ψάχνω 2) ζητάω |
|||||
171 |
δαμάλι |
= |
μοσχάρι ενός έτους |
|||||
172 |
δαρμός |
= |
ξύλο, το (από το ρήμα δέρνω) |
|||||
173 |
δάρτι |
= |
1.δέρμα ζώου αποξηραμένο, 2.δέρνω πολύ "τον έκανα δάρτι" |
|||||
174 |
δειλινό |
= |
απόγευμα |
|||||
175 |
διαβαίνω |
= |
περνώ |
|||||
176 |
διακονάρης |
= |
ζητιάνος |
|||||
177 |
δίκαιρα |
= |
σύκα που γίνονται δύο φορες το χρόνο |
|||||
178 |
διπλάρι |
= |
τμήμα της Δροπολήτικης στολής |
|||||
179 |
δόκανος |
= |
φάκα |
|||||
180 |
δοκίθηκα |
= |
προσδιορίστικα |
|||||
181 |
δοκούμαι |
= |
προσδιορίζομαι |
|||||
182 |
δουράω |
= |
αντέχω |
|||||
183 |
δραμιάρικο |
= |
πολύ αδύνατος ( «… είσαι ένα δράμι-υποδιαίρεση της οκάς» |
|||||
184 |
δράχτι |
= |
μέρος της ρόκας (βλέπε ρόκα) |
|||||
185 |
εβγα |
= |
βγες |
|||||
186 |
έκα |
= |
κάτσε ( «…έκα λίγο να το ‘δώ…») |
|||||
187 |
έμπιος |
= |
πύον |
|||||
188 |
εφταμηνήτικο |
= |
1) αυτός που γεννήθηκε κατόπιν 7 μηνών κύησης |
|||||
2)μικροκαμμομένος, αδύναμος |
||||||||
189 |
εψές |
= |
χθες το βράδυ |
|||||
190 |
έω |
= |
ναί |
|||||
191 |
ζαβό |
= |
1.τυφλός, 2.αυτός που δεν προσέχει (μεταφ.) |
|||||
192 |
ζαγάρι |
= |
1)κυνηγόσκυλο, 2) αλήτης, όχι και τόσο αρνητική έννοια |
|||||
193 |
ζαϊρές |
= |
σανό |
|||||
194 |
ζαμπρανεύω |
= |
τριγυρίζω |
|||||
195 |
ζαμπράνι |
= |
παλιόπαιδο, αλήτης |
|||||
196 |
ζάντζα |
= |
νεύρο |
|||||
197 |
ζατόρι |
= |
τρακτέρ |
|||||
198 |
ζάφτω |
= |
ρίχνω, -ομαι |
|||||
199 |
ζέκλο |
= |
αριστερό |
|||||
200 |
ζεματούρα |
= |
φαγητό με φασολάδα και ψωμί μαζί βρασμένα |
|||||
Με πλήρη σεβασμό στους συγχωριανούς μας, στις ρίζες, τη σημασία και την έννοια των παραπάνω λέξεων!